FORT 8: een groene long waar natuur aan herwaardering toe is!

Frans Thys

Een tijdje geleden heeft het stadsbestuur beslist om in verband met Fort 8 een ‘masterplan’ uit te werken dat moet resulteren in een nieuw stedelijk RUP (ruimtelijk uitvoeringsplan). In mei heeft het Antwerpse College een eerste ‘procesnota’ goedgekeurd. Deze geeft de verschillende stappen uit de procedure weer. De bedoeling is om in 2012 het RUP uitvoerbaar te krijgen. Tegelijkertijd wordt in deze nota ook al aangegeven welke richtingen het kan uitgaan. Het is de bedoeling tegen het einde van dit jaar min of meer definitieve beleidskeuzes te maken.

Het RUP, een aangepast bestemmingsplan, zal niet alleen gelden voor het stadseigendom van het Fort zelf, maar gaat ook van kracht zijn voor volgende drie stukken die allen privébezit zijn:

• de ‘Tarzanboskes’, gelegen tussen de Krijgsbaan, Broydenborglaan en Verenigde Natieslaan,
• de zogenaamde ‘sportdriehoek’ ten noordwesten van het Fort en gelegen tussen de J. Leemanslaan, de Schansstraat en de spoorweg, eigendom van Umicore,
• de eigendommen van de broers Dries, gelegen ten zuidwesten van het Fort tussen de Den Haaglaan en de spoorweg.

Het huidige gewestplan voorziet 2 bestemmingen: parkgebied en dagrecreatie. Tekstueel wordt ook omschreven dat een deel van het parkgebied een bufferfunctie heeft tussen industrie en woonwijken. Het opstellen van een nieuw bestemmingsplan is verdedigbaar, ook al omdat de werkelijke situatie niet strookt met de bestemmingen volgens het gewestplan. Nu zijn er behoorlijk wat ‘sportvelden’ die in parkgebied liggen en zonevreemd zijn. Anderzijds voorziet het gewestplan ook ‘recreatie’ waar dit moeilijk realiseerbaar is (vooral op het buitenglacis van het Fort).

Wij zijn bijgevolg geen tegenstander van een aanpassing van het bestemmingsplan. Wel vragen we dat:

1. de toekomstige verhouding groen (park) tegenover oranje (recreatie) gelijk blijft aan deze die nu op het gewestplan staat;
2. een nieuw ruimtelijk plan geen wederrechterlijk aangelegde sportvelden regulariseert. Dat laatste dreigt voor drie voetbalterreinen op het eigendom Dries, waarbij grondophoging gebeurd is die volgens een definitieve uitspraak van de rechtbank verwijderd moet worden.

De nota die nu door het College is goedgekeurd licht al een tipje van de sluier op, welke richting dit dossier kan uitgaan. Drie aandachtspunten worden weerhouden:

• meer sportvelden en –accommodatie inbrengen, vooral buiten het Fort. We merken echter op dat er nu al 7 voetbal/korfbalvelden, 5 tennisterreinen, 1 hockeyterrein, een wipschieting, overdekte sportschuur en overdekte sporthall/zwembad zijn.
• ruimte scheppen voor plaatselijke socioculturele verenigingen en voor een jeugdculturele zone binnen het Fort zelf. Deze laatste zone is toegezegd aan Scheld’apen die op Petroleum Zuid moeten verdwijnen tengevolge de realisatie van het nieuwe voetbalstadion.
• versterken van de ecologische waarde, deze juridisch verankeren en de verbinding met nabijgelegen groengebieden verbeteren.

Het laatste punt is mede door ons aandringen opgenomen. In april hebben wij aan diverse stadsmedewerkers onze visie gegeven. Daarbij hebben wij onderstreept te willen meewerken aan een oplossing voor de wederrechterlijk aangelegde voetbalvelden bij Dries, via een herlokalisatie, indien aan volgende voorwaarden voldaan wordt:

• behoud van het volledige buitenglacis van het Fort, van de steile delen binnen de vesten, de aangrenzende waterpartijen en de ‘tarzanboskes’, die de bestemming natuur moeten krijgen,
• realisatie van 2 ononderbroken natuurverbindingen met struiken en bomen, beiden vertrekkend aan de Kapelstraat. Eén verbinding loopt langs de J. Leemanslaan/Krijgsbaan tot aan het zwembad. Samen met de ‘tarzanboskes’ vormt dit een natuurverbinding met het Schoonselhof. Een andere verbinding loopt langs de spoorweg tot aan de grens met Hemiksem. Deze vormt niet enkel een natuurverbinding met het brongebied van de Hollebeek, maar fungeert ook als een buffer tussen industrie (westelijk van de spoorweg) en de woonwijken. Deze verbindingen hebben een breedte van ongeveer 100 meter, uitgezonderd op het eigendom van Dries, waar deze beperkt wordt tot 50 meter.

De nu goedgekeurde nota bepaalt ook dat deze zomer een ‘groennota’ wordt opgesteld. Hierin worden volgende gegevens verwerkt: een nog uit te voeren vegetatiekundig onderzoek, een eveneens nog uit te voeren studie van het Agentschap Natuur en Bos met de bedoeling om na te gaan of binnen het Fort plaats voorbehouden moet worden voor (overwinterende) vleermuizen en … gegevens over fauna en flora die wij en anderen kunnen vergaren.

Dit wordt ongetwijfeld een belangrijk dossier waarop we de komende jaren zeker geregeld moeten terugkomen.